Enflasyon Türleri Nelerdir?

Enflasyonun tek bir nedeni olmadığı gibi tek bir tipten de oluşmaz. Enflasyon türleri, gelişme süreci ve hızlarına göre sınıflandırılabilir.

Gelişme sürecine göre enflasyon açık ve gizli olmak üzere ikiye ayrılır. Açık enflasyonda fiyat artışları herhangi bir kontrol ve dengeleme mekanizmasının yetersizliği ya da varolmaması sebebiyle kümülatif olarak yaşanır. Sürekli olarak fiyat artışları yaşanır ve bu artışlar kronikleşir. Piyasalarda fiyatların yükselmeye devam edeceği kanısı hakimdir. Fiyatların sürekli yükseleceğini düşünen tüketiciler, tüketim talebi oluşturur. Çünkü, hiç kimse aynı ürünü gelecekte daha pahallıya almak istemez. Bir an evvel ürünleri almaya çalışır. Talepteki artışla aynı oranda arz artamaz ve Bu talep patlaması karşısında, arz yetersiz kalır. Açık enflasyonda paranın değeri sürekli ve düzensiz bir şekilde düşer. Fiyatların yükseldiği ve paranın değer kaybettiği bu sarmalda enflasyondaki yükseliş hızlanır. Açık enflasyonunda haricinde bir de gizli enflasyon vardır. Gizli enflasyonda, açık enflasyondaki gibi şiddetli fiyat artışları ve genel dengesizlik yoktur. Çeşitli ekonomik araçlarla ilgili otoriteler, enflasyonu baskılar ve kontrol altına almaya çalışır. Burada birtakım müdahalelerle baskılanmış bir enflasyon bulunmaktadır. Esasında soruna çözüm olmayan bu müdahaleler, sorunun daha da yayılmasını ve şiddetlenmesi ertelemeye yarar.

Enflasyon türlerini yukarıdaki gibi iki şekilde gelişme sürecine ayırırız. Enflasyonu bir de hızına göre sınıflandırılır. Bu sınıflandırma basitçe şu şekildedir; enflasyon oranı yıllık %1-10 arasındaysa ılımlı enflasyon, yıllık %10-200 arasındaysa aşırı enflasyon, aylık %50’nin üzerindeyse hiperenflasyondur.

Ilımlı enflasyonda ciddi fiyat artışları görülmez. Tüm gelişmiş ülkeler bu enflasyona sahiptir. Her ülke kendi yapısına göre belirli bir yüzdeliğe yerleşmiştir. Aşırı enflasyona aynı zamanda yüksek enflasyon da denir. Alt bant olarak %10 belirlenmiş olsa da aşırı enflasyonun üst bandı tartışmalıdır. Kimi ekonoistler %200 kimileri %1000 ‘i ele alır. Hiperenflasyonda ise, fiyat artışları olağandışı şekilde yaşanır. Gün aşırı hatta gün içinde dahi fiyatlar yükselebilir. Hiperenflasyona sahip ülkelerin amiyane tabirle beli doğrultmaları çok güçtür. Aşırı enflasyon ise, alt banda çekilebilir ve tahammül edilebilir hale getirilebilir.

Bu bilgilendirmeler ışığında Türkiye’deki enflasyon hangi sınıflara tabiidir, bakalım. Türkiye’de enflasyon gelişme sürecine göre gizli enflasyondur. Zira ilgili kurum ve kuruluşlar çeşitli araçlarla enflasyonu dizginleme gayreti gösterir. Enflasyon başıboş bırakılmaz. Türkiye’de şu anki enflasyon, hızına göre aşırı enflasyon olarak ifade edilebilir. Fakat bu her zaman aşırı enflasyonda olduğumuz anlamına gelmiyor. Türkiye, 2004-2017 yılları arasında enflasyonu tek haneye indirebilmiş ve ılımlı enflasyona sahip olmuştur. Bu 13 yıllık dönem içerisinde sadece 2008 ve 2011 yıllarında enflasyon %10 seviyesine çıkmıştır.

Enflasyon yazı dizisinde yayınlanmış olan diğer yazılarımıza aşağıda yer alan konu başlıklarını tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Yorum Yazın

E-mail adresiniz yayınlanmayacaktır. İşaretli alanların doldurulması zorunludur. *

Şu HTML etkiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>