Vergi Çeşitleri Nelerdir?

Vergiler, kamu hizmetlerine harcanmak üzere devletin, yerel yönetimlerin yasalara göre doğrudan doğruya ya da kimi maddelerin, hizmetlerin fiyatları üstüne ekleyerek dolaylı yoldan yurttaşlardan topladığı paradır. Devletin temel geliri olan vergiler, bir önceki yazımızda belirttiğimiz harcamaların yapılabilmesi için olmazsa olmaz bir araçtır.

Devletler, yurttaşların talep ettikleri programlarla hizmetlerin bedelini karşılamak için çeşitli vergiler alırlar. Bunlar şu şekildedir;

Gelir vergileri

Gelir vergisi, bireyin ya da şirketin gelirine göre toplanır. Bireyler, kişisel gelir vergisi öderler; şirketlerse kurumlar vergisi. Çoğu ülkede “artan oranlı” kişisel gelir vergisi uygulanır. Kişinin geliri arttıkça vergi oranı yükselir. Böylelikle, hali vakti yerinde olanlar gelirlerinin daha büyük bir oranını devlet programlarını desteklemek için öderler. Bazı ülkelerde kullanılan alternatif bir sistem sabit oranlı kişisel gelir vergisidir. Gelir vergisi, kişinin gelirine bakılmaksızın sabit bir oranda alınır.

Satış vergileri

Katma değer vergileri ya da dolaylı vergiler olarak da bilinen satış vergileri son yıllarda toplam vergi gelirlerinin en büyük bölümünü oluşturmaktadır. Tüketici bir şey satın aldığında, fiyata belli bir oranda satış vergisi eklenir. İşletmeler de alımları sırasında satış vergileri ödemek zorunda kalabilirler; ancak pek çok ülkede yapılan satış vergisi ödemeleri işletmelere iade edilir.

Bordro vergileri

Çalışana ödenen ücretlerin belli bir oranı olarak uygulanan bordro vergisi aracılığıyla çalışma da vergilendirilir. Vergi işveren ya da çalışan tarafından ödenebileceği gibi ikisi arasında da paylaştırılabilir. Bordro vergisi gelirleri çoğunlukla (emeklilik, sağlık ya da işsizlik sigortası gibi) belirli sosyal programlara aktarılır.

Servet vergileri

Bireyin ya da işletmenin birikmiş servetinden de vergi alınabilir. Servet vergisi, devletlerin, toplumun en ayrıcalıklı üyelerini vergilendirmesine imkan tanır. Ancak, bu vergi çeşidi son yıllarda gözden düşmüştür; bunun başlıca sebebi zenginlerin buna şiddetle karşı çıkmasıdır. Yıllık servet vergileri, veraset vergileri, arazi ve emlak vergileri, sermaye vergileri, servet vergilerinin örnekleri arasında sayılabilir.

Çevre vergileri

Son yıllarda çevreciler, enerji gibi bazı kirletici girdilerin kullanılmasından ya da yaratılan kirlilik miktarından vergi alınmasını öneriyorlar. Farklı enerji türlerinden iklim değişikliğine yaptıkları etki oranında vergi toplanmasını öngören karbon vergisi, çevre vergilerinin bir örneğidir.

Bu vergi çeşitleri haricinde devletlerin bir de vergi dışı gelirleri vardır. Birçok devlet; toplu taşıma, çöp toplama, hatta sağlık gibi belli programlarla hizmetlerin kullanımı karşılığında kullanıcı ücretleri alır. Devletler, yaptıkları yatırımlardan da gelir elde ederler. Bunlardan bazıları şu şekildedir; finansal yatırımların faiz gelirleri, kira gelirleri, devlet gayrimenkullerinden elde edilen diğer gelirler, kamu iktisadi teşekküllerinin karları vb.

Türkiye özelinde alınan vergileri, kişisel twitter hesabı üzerinden sıklıkla tenkit eden Ozan Bingöl‘ü takip etmenizi öneririz.

Yorum Yazın

E-mail adresiniz yayınlanmayacaktır. İşaretli alanların doldurulması zorunludur. *

Şu HTML etkiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>