Blockchain nedir?

Bu yazı Mohit Mamoria tarafından “WTF is The Blockchain?” başlığıyla yazılmış olup, kendisinden izin alınarak, Türkçe’ye çevrilmiştir. Yazının İngilizce orjinalini okumak için burayı tıklayabilirsiniz. 

(Yazının daha anlaşılabilir olması için bire bir çeviriden ziyade, kimi terimleri dilimize uyarlamaya çalıştım. Hatalı olduğunu düşündüğünüz bir çeviri varsa yorum bölümü aracılığıyla ulaşabilirsiniz.)

Mağarada yaşamıyorsanız, Bitcoin ve Blockchain’i duyduğunuza eminim. Sonuçta, bu yılın en popüler konu başlıklarından ve aynı zamanda medyanın da sevdiği konulardan biri. İnsanlar hayatlarında hiç bir zaman kripto para madenciliği yapmamış olmalarına ve sistemin nasıl çalıştığını anlamamalarına rağmen, Blockchain hakkında konuşuyorlar. Teknik konuları anlama seviyesi yüksek arkadaşlarımdan daha fazla sayıda bu konulara yabancı arkadaşım var. Bu yeni terimleri onların anlayabilmesi için haftalarca beni dinlemeleri gerekti. Sanırım aynı şeyi hisseden binlerce kişi var. Bu yazının amacı da normal bir internet kullanıcısının anlayacağı şekilde “Blockchain nedir?” sorusunun cevabını verebilmek.

Bu arada, haftalık bir bültenin küratörüyüm Unmade: mail kutularınıza gelecekten bir fikir getiriyor.

Blockchain: Neden böyle karmaşık bir şeye ihtiyacımız var?

“Her karmaşık problem için açık, basit ve yanlış bir cevap var” – H. L. Mencken

İnternetteki her yayının aksine, Blockchain’i tanımlamak yerine Blockchain’in çözümlediği sorunu anlamaya çalışacağız.

Başlayalım!

Joe’nun en yakın arkadaşınız olduğunu düşünün. Denizaşırı seyahat ediyor ve tatilinin beşinci gününde sizi arıyor ve “Kanka, biraz paraya ihtiyacım var.” diyor.

Siz de “Hemen gönderiyorum.” yanıtını veriyorsunuz ve telefonu kapatıyorsunuz.

Blockchain nedir Bitcoin nedir 1Ardından, banka şubenizi arayıp müşteri temsilcisine “Lütfen benim hesabımdan Joe’nun hesabına 1000 $ aktarın.” şeklinde taliamt veriyorsunuz.

Müşteri temsilciniz “Tabii efendim!” diyor.

Daha sonra hesabınızı açıyor ve Joe’ya 1000 dolar aktaracak kadar paranızın olup olmadığını kontrol ediyor. Zengin bir adamsınız ve yeterince paranız var. Müşteri temsilcisi, hesabınıza şöyle bir kayıt düşüyor:

26 Haziran 2017 tarihinde saat 11:00′de sizin hesabınızdan Joe’ya 1000 Dolar transfer edildi.

Blockchain nedir Bitcoin nedir 2Not: İşlemleri daha basitleştirmek için kayıtların defterlerde yukardaki şekilde tutulduğunu düşünün.

Joe’yu arayıp ona, “Parayı aktardım. Bankaya gittiğinde az önce transfer ettiğim 1000 doları çekebilirsin.” dediniz.

Blockchain nedir Bitcoin nedir 3

Az önce ne oldu? Siz ve arkadaşınız, para transferi için bankaya güvendiniz. Fiziksel olarak banknotlar transfer edilmedi. Tek gereken hesap defterindeki bir kayıttı. Ya da daha net bir ifadeyle, sizin veya Joe’nun kontrol etmediği veya sahip olmadığı bir kayıt.

Ve günümüzdeki mevcut sistemlerin sorunu tam olarak bu.

Kendi aramızda güven oluşturabilmek için, üçüncü şahıslara güveniyoruz.

Yıllarca birbirimize güvenmek için bu aracılara bağımlı olduk. “Aracılara bağlı olmaktaki sorun ne?” diye sorabilirsiniz.

Sorun şu ki, bunlar tekil. Toplumda bir kaos yaratılacaksa, tek yapılması gereken kasten yozlaştırılmış ya da istemeden yozlaşmış bir kişi ya da kuruluş.

  • İşlemin kaydedildiği hesap defteri bir yangında kül olursa ne olur?
  • Müşteri temsilciniz $ 1000 yerine  yanlışlıkla 1500 $ yazmış olsaydı ne olacaktı?
  • Peki bütün bunları bilerek yaparsa?

Yıllardır bütün yumurtalarımızı tek bir sepete koyuyoruz ve bu sepet bizim bile değil.

Bankaya ihtiyaç duymadan para transfer edebilecek bir sistem olabilir mi?

Bu soruyu cevaplamak için daha detaylı incelememiz ve kendimize daha iyi bir soru sormamız gerekecektir (sonuçta, yalnızca daha iyi sorular daha iyi cevaplara yol açar).

Bir saniye düşünün, para transferinin anlamı nedir? Sadece hesap defterine giriş. Daha iyi bir soru daha sonra -

Kayıtlarımızı başkası yerine kendi aramızda tutmamızın bir yolu var mı?

Şimdi, araştırmaya değecek soru bu. Ve cevap da zaten tahmin ettiğiniz gibi: Blockchain teknolojisi bu sorunun cevabı.

Blockhain, kaydın başka birine bağımlı olmadan kendi aramızda tutulmasını sağlamaya yarayan bir yöntemdir.

Okumaya devam ediyorsunuz değil mi? Güzel. Zira tam da aklınızda yeni soru işaretlerioluşmaya başlamışken, biz bu dağıtılmış yani merkezi olmayan kayıt sisteminin nasıl çalıştığını öğreneceğiz.

Evet, Blockchain teknolojisi nasıl çalışıyor?

Bu yöntemin gerekliliği, aracılara güvenmeyen yeterli sayıda insanın olmasıdır. Ancak o zaman bu grup kayıtları kendi kendilerine tutabilir.

“Bitcoin’in tanınması için biraz  Bitcoin almak mantıklı olabilir. Yeterli insan aynı şekilde düşünürse, bu kendi kendini gerçekleştiren bir kehanet olur “- Satoshi Nakamoto, 2009

Kaç kişi yeter? En az üç. Örneğimiz için, on kişinin bankaları ya da diğer tüm aracıları bırakmak istediğini varsayacağız. Karşılıklı anlaşma gereği, bu 10 kişi birbirlerinin asıl kimliklerini bilmeden hesaplarıyla ilgili bütün ayrıntılara haiz olacaklardır.

 

Blockchain nedir Bitcoin nedir 4

1. Boş bir Klasör

Sistem gereği herkesin kendiliğinden boş bir klasörü var. İlerledikçe, on kişi şu anda boş olan klasörlerine yeni sayfa eklemeye devam edecek ve bütün bu sayfalar, işlemleri izleyen kayıtları oluşturacaktır.

2. Bir İşlem Olduğunda

Sistemdeki herkes elinde boş bir sayfa ve bir kalem ile oturuyor. Yani sistemde gerçekleşecek bir işlemi yazmaya herkes hazır.

Şimdi yukarıdaki görselde belirtilen 10 kişiden 2 numaralı kişi 9 numaralı kişiye 10 dolar göndermek isterse:

İşlemi yapmak için, 2 numara bağırarak herkese şu mesajı iletir: “9 numaraya 10 dolar transfer yapmak istiyorum. Bu işlemi herkes lütfen not etsin.

Blockchain nedir Bitcoin nedir 5

Herkes 2 numaranın 9 numaraya transfer yapabilmesi için yeterince bakiyesi var mı kontrol eder. Yeterince bakiyesi varsa, sistemdeki herkes boş sayfalarına bu işlemi kaydeder.

Blockchain nedir Bitcoin nedir 6

Herkes işlemi kaydettikten sonra işlem tamamlanmış olarak kabul edilir.

Devamını okumak için 2. sayfaya geçiniz.

1 2 3
Comments
  1. Murat Güler

    Hocam çok tesekkür ederim. Türkçe kaynaklar içerisinde Blockchain’in çalisma prensibini anlatan en açiklayici metin olmus. Ellerinize saglik.

    • Can Balkan

      Yorumunuz için ben teşekkür ederim. Yazının başında da belirttiğim üzere, çeviri bir metin. Daha iyi olabilirdi ama şimdilik eldekiler içerisinde Blockchain teknolojisinin özü ile ilgili en basit ve geniş metin bu sanırım.

Yorum Yazın Can Balkan Cancel reply

E-mail adresiniz yayınlanmayacaktır. İşaretli alanların doldurulması zorunludur. *

Şu HTML etkiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>